17.2 C
Kłodzko
środa, 20 października 2021
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Urszula – kłodzka hrabianka

Obchodzona w 2009 r. rocznica 550-lecia hrabstwa kłodzkiego, stała się okazją do przypomnienia tego ważnego wydarzenia w dziejach naszego regionu. Staraniem Starostwa Kłodzkiego odbyło się wiele imprez kulturalnych ? rozrywkowych i naukowych, w tym wystawy, inscenizacje historyczne, konferencja naukowa ? popularyzujących ten fakt historyczny i promujących w ten sposób Ziemię Kłodzką.

Chcąc także mieć swój skromny udział w obchodach jubileuszowych, przedstawiamy na łamach ?Almanachu? sylwetkę pierwszej kłodzkiej hrabianki. W 1459 r. 24 czerwca król Jerzy z Podiebradu podniósł Ziemię Kłodzką do godności suwerennego hrabstwa. Pierwszymi kłodzkimi hrabiami są więc przedstawiciele rodu Podbieradów. Po śmierci króla Jerzego, przy podziale ojcowizny w 1472 r., księstwo ziębickie i hrabstwo kłodzkie przypadło Henrykowi I Starszemu. Żoną księcia Henryka I Starszego i zarazem pierwszą hrabianką kłodzką, była margrabianka Urszula brandenburska z dynastii Hohenzollernów.

Dokument wystawiony przez Henryka Starszego, księcia ziębickiego, hrabiego kłodzkiego, męża hrabianki Urszuli, dot. pojednania augustianów z panami lennymi hrabstwa Kłodzko, 4 X 1475 r. Dokument prezentowany był na wystawie „Kłodzko w średniowieczu” w Muzeum Ziemi Kłodzkiej w Kłodzku. Pochodzi ze zbiorów parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Kłodzku.

Urszula urodziła się 26 IX 1450 r. jako pierwsze dziecko Albrechta Achillesa Hohenzollerna, margrabiego brandenburskiego, późniejszego elektora i jego pierwszej żony Małgorzaty, córki margrafa Jakuba badeńskiego. Po śmierci matki, która zmarła 24 listopada 1457 r., wychowaniem Urszuli zajęła się druga żona Albrechta ? Anna. Spośród 19. dzieci (11 dziewczynek i 8 synów) Urszula była ukochaną córeczką tatusia. Ojciec mając na względzie przyszłość swych córek, planował wydanie ich za mąż już od najwcześniejszych lat. Tylko niektóre z nich w chwili zawierania zaręczyn przekroczyły 10 lat, większość stawała się narzeczonymi w wieku 4-8 lat.

Uroczyste zaręczyny Urszuli odbyły się 25 listopada 1460 r., ale decyzja o tym przedsięwzięciu zapadła rok wcześniej, w chwili, gdy miała 9 lat. Kontrakt przewidywał po dopełnieniu małżeństwa zabezpieczenie dożywocia Urszuli na Kłodzku. Miała otrzymywać rocznie na św. Michała 105 kóp groszy praskich od miasta, 100 od celników, 4 od szlifierzy, 3 od rzeźników i 3 od foluszników. Ponadto 2 sarny, 6 zajęcy od handlarzy śledzi i 6 świń od młynarzy. W maju 1466 r. margrabia Albrecht zażądał od króla Jerzego prawnego zabezpieczenia dożywocia Urszuli na Kłodzku.

Związkowi Urszuli z Henrykiem sprzeciwiał się papież Paweł II z uwagi na ciążącą klątwę na rodzie Podiebradów. Ponieważ Albrecht nie zerwał układu, 15 X 1466 r. na ziemie margrabiego nałożony został interdykt. Do ślubu Urszuli jednak doszło. Odbył się w poniedziałek 9 lutego (w dzień św. Apolonii) 1467 r. w Eger (Cheb w Czechach). Informacje na temat daty ślubu są rozbieżne, niektóre źródła podają dzień 10 lutego. Urszula miała wówczas 17 lat.

Margrabia Albrecht, który kochał przepych, postarał się, by uroczystość ta była niezwykle okazała i wystawna. Orszak ślubny liczył 81 rycerzy, którzy wraz ze swymi giermkami i służbą jechali na 411 koniach. Ochmistrzynie i damy dworu jechały w dwunastu powozach. Sama narzeczona ukazała się w złotej sukni wysadzanej perłami i drogimi kamieniami, przyozdobiona w kosztowne klejnoty.

Z uwagi na obowiązującą klątwę, małżeństwo zawarte zostało bez kościelnego błogosławieństwa.

Krótko przed Bożym Narodzeniem 1467 r. Henryk z Urszulą przyjechali do Kłodzka. Margrabianka Urszula wniosła w posagu 20 tysięcy guldenów reńskich i książęcą wyprawę. Otrzymała 200 marek srebra, powóz zaprzężony w konie, 10 krzeseł wyściełanych aksamitem, pościel, klejnoty, wśród których były klamry, opaski i pierścienie.Garderoba liczyła 3 złote i 5 aksamitnych sukni oraz trzy suknie uszyte z sukna z rękawami zdobionymi perłami, dwie szuby z aksamitu i adamaszku.

W orszaku hrabianki jechały dwie damy dworu ? szlachcianki i dwóch chłopców rodu szlacheckiego, garderobiana, pokojowa, krawiec i kapłan.

Małżeństwo Urszuli z Henrykiem było udane. Księżna wydała na świat ośmioro dzieci: Albrechta (24 VIII 1468), Jerzego (2 X 1470), Jana (23 VI 1472), Małgorzatę (25 VIII 1473), Karola I (4 V 1476), Ludwika (23 VI 1472), Magdalenę (25 I 1482), Zdenę (3 VI 1482). Dwoje z nich zmarło w wieku niemowlęcym ? Jan i Ludwik.

5 sierpnia 1469 r. król Jerzy zastawił Kłodzko swej synowej, Urszuli. Hrabianka dobrze zapisała się w dziejach miasta. Była m.in. dobrodziejką klasztoru augustianów.

Po śmierci Henryka (1498 r.) owdowiała Urszula występowała w dokumentach kłodzkich zawsze na pierwszym miejscu, przed nawet już dorosłymi synami, jako dożywotnia pani hrabstwa.

5 maja 1501 r. synowie Urszuli Albrecht, Jerzy i Karol sprzedali hrabstwo kłodzkie Ulrykowi von Hardegg za sumę 70 tys. guldenów reńskich. Synowie zabezpieczyli dożywocie matki na części dochodów z miast Ziębice i Ząbkowice oraz okolicznych wsi.

Pod koniec życia Urszula przebywała w klasztorze św. Katarzyny we Wrocławiu, gdzie w dzień św. Katarzyny, w sobotę 25 listopada 1508 r. zmarła w wieku 58 lat. Krótko przed śmiercią, w 1508 r. sporządziła testament, który do dziś zachował się i jest przechowywany w zbiorach Archiwum Państwowego we Wrocławiu. Urszula pochowana została w mnisim habicie 27 listopada 1508 r. w klasztorze klarysek poza murami Wrocławia. Następnie szczątki jej przeniesione zostały do kościoła bernardynów w Kłodzku, gdzie mieściło się rodowe mauzoleum Podiebradów.

Wrocławska płyta nagrobkowa, wykonana w piaskowcu prawdopodobnie na początku 1509 r., zachowała się do dziś ? choć poważnie uszkodzona ? i znajduje się obecnie w lapidarium Muzeum Architektury we Wrocławiu. Na płycie z herbem rodowym znajduje się inskrypcja: ?Roku Pańskiego 1508 dnia 25 listopada zmarła wysoko urodzona księżna i pani z domu margrabianka brandeburska i hrabini Kłodzka?.

Rodowe mauzoleum Podiebradów zbudowane w 1475 r. w kościele bernardynów w Kłodzku, przeniesione zostało w 1558 r. do kościoła parafialnego. Tu też 6 czerwca 1558 r. w książęcej krypcie przed ołtarzem głównym znalazły ostatecznie miejsce spoczynku szczątki Urszuli. Do 1637 r. istniała tam tumba wykonana z białego marmuru, otoczona balustradą, którą następnie jezuici zastąpili nową inskrypcyjną tablicą, wykonaną z brązu.

Krystyna Oniszczuk-Awiżeń

Tekst pochodzi z V Almanachu Ziemi Kłodzkiej, wyd. Oficyna Wydawnicza Brama, Kłodzko, 2010


Literatura:
B. Czechowicz, Zapomniany wrocławski nagrobek pierwszej hrabiny kłodzkiej, księżnej Urszuli brandenburskiej (+1508), ?Wędrowiec. Wrocławskie Zeszyty Krajoznawcze?, 1995, nr 3-4, s. 11-15
A. K. Dudek, Kościół pobernardyński tzw. obserwantów pw. Świętych Jerzego i Wojciecha (Chrystusa Króla) w Kłodzku, Kłodzko 2009, s. 26-27
S. Głogowski, Genealogia Podiebradów, Gliwice 1997, s. 22-27
P. Henkel, Das Grabdenkmal der Grafen von Glatz, ?Glatzer Heimatblätter?, XXIX-1943, s. 115-120
W. Hohaus, Ursula, Markgräfin von Brandenburg, Gräfin von Glatz, ?Vierteljahrschrift für Geschichte und Heimatskunde der Grafschaft Glatz”, Habelschwerdt 1888/89, t. VIII, s. 239-254
J. Kögler, Chronicken der Grafschaft Glatz, Glatz 1841, s. 260
W. Volkmer, Die Totengrüfte ind der Glatzer Pfarrkirche, ?Die Grafschaft Glatz?, 1916, nr 7/8, s. 53-55

WAŻNE TEMATY

Plenerowy piknik na Forcie Owcza Góra w Kłodzku [FOTO]

W sobotę, 16 października br. na Forcie Owcza Góra odbył się plenerowy piknik forteczny. Była to okazja do bliższego poznania tej mniej znanej...

Kłodzko: coraz liczniejsze stado dzików żeruje przy ul. Śląskiej. Ich ofiarą padł pies broniący...

Problem z dzikami w miastach nie jest nowy. Zwierzęta te bardzo dobrze przystosowały się do życia na przedmieściach, znajdując tu łatwy...

Krechowie z Krosnowic z finale Family Food Fight. Za tydzień poznamy najlepiej gotującą rodzinę...

Hubert, Joanna i Ewa Krech z Krosnowic przeszli do finału pierwszej edycji programu kulinarnego Family Food Fight. Pojedynek na smaki, nadawanego...

Dzisiaj powołano do życia Społeczną Inicjatywę Mieszkaniową Sudety. Wybuduje ona blisko 900 mieszkań w...

Dzisiaj, 20 października br. w Centrum Aktywności Lokalnej w Kłodzku prezes Krajowego Zasobu Nieruchomości Arkadiusz Urban i przedstawiciele 17 samorządów z...

Nielegalne automaty do gier hazardowych odkryte przez służby na terenie powiatu

Wspólne działania policjantów oraz funkcjonariuszy Urzędu Celnego z Kłodzka doprowadziły do zabezpieczenia na terenie powiatu nielegalnych automatów do gier hazardowych. Ich...

Wieża widokowa na Orlicy oficjalnie otwarta [FOTO]

We wtorek, 19 października br. przedstawiciele Stowarzyszenia Gmin Euroregionu Glacensis, Stowarzyszenia Gmin Ziemi Kłodzkiej, Nadleśnictwa Zdroje, wykonawcy inwestycji, partnerzy projektu i przedstawiciele Urzędu Miasta...

Zasłużeni dla powiatu kłodzkiego. Podczas uroczystej sesji wręczono Odznaki Honorowe Powiatu Kłodzkiego

We wtorek, 19 października br. podczas uroczystej sesji Rady Powiatu Kłodzkiego, która odbyła się w Auli Arnoszta w Liceum Ogólnokształcącym im....

Adam i Piotr Jaskiewiczowie z DPS w Podzamku zagrali główne role w nagrodzonym w...

Bracia Adam i Piotr Jaskiewiczowie – mieszkańcy DPS w Podzamku, zagrali główne role w nagrodzonym na Międzynarodowym Festiwalu Internationaal Film Fest...

Inkubator przedsiębiorczości w koszarach na Forcie Owcza Góra w Kłodzku. Miasto ogłosiło przetarg

Zgodnie z zapowiedzią z sierpnia tego roku, miasto Kłodzko ogłosiło właśnie przetarg na rewitalizację koszar białych na Forcie Owcza Góra. Ma...

Przed nami wietrzne dni. Już wydawane są ostrzeżenia

W środę i czwartek może mocno powiać nad naszym powiatem. IMGW-PIB już wydało ostrzeżenia pierwszego stopnia, jeśli sprawdzą się prognozy najsilniejszy...

Ponad 4,6 mln zł dla gmin z powiatu kłodzkiego. Ruszył program „Cyfrowa Gmina”

W poniedziałek, 18 października br. w Ziębicach przedstawicielom samorządów dolnośląskich wręczono promesy w ramach programu "Cyfrowa Gmina". Do gmin z powiatu...

Trzebieszowice. 2,4 promila alkoholu u 20-latka kierującego samochodem

Policjanci z Komisariatu Policji w Lądku-Zdroju zatrzymali w nocy z 17 na 18 października br. mężczyznę, który kierował samochodem w stanie nietrzeźwości. Badanie wykazało,...

W najbliższą sobotę w Starym Wielisławiu odbędzie się festyn rycerski

W najbliższą sobotę, 23 października br. w Starym Wielisławiu odbędzie się Festyn "Śladami husytów na Ziemi Kłodzkiej". Imprezę zakończy inscenizacja bitwy...